What's working for @psk.beyzanuryildiz on Instagram.

Psikanalizde sessizlik, yalnızca konuşmanın kesildiği yer değildir. Bazen bir direnç, bazen geri çekilme, bazen de henüz söze dönüşemeyen bir yaşantıyı koruma biçimi olabilir. Bu yüzden sessizliği hemen doldurmak ya da ona tek bir anlam vermek, taşıdığı şeyi gözden kaçırabilir. Sessizlik çoğu zaman huzursuzluk yaratır. O boşluğu sözcüklerle kapatmak, anlamlandırmak ve bir an önce açıklığa kavuşturmak isteriz. Oysa bazı duygular, ancak konuşmaya zorlanmadıkları ve aceleyle yorumlanmadıkları bir alanda yavaşça biçim kazanabilir. Winnicott, insanın bütünüyle iletişime açılmayan, kendisine ait ve korunması gereken sessiz bir iç alanı olabileceğini düşünür. Bu açıdan susmak her zaman konuşamamak değildir. Kimi zaman kişi, henüz paylaşmaya hazır olmadığı bir şeyi korumak ya da kendisine ait olanla bir süre yalnız kalabilmek için de susar. Bir başkasının yanında sessiz kalabilmek de başlı başına ilişkisel bir deneyimdir. Kişi, konuşmaya zorlanmadan da görülüp görülmeyeceğini, açıklama yapmadan da yanında kalınıp kalınmayacağını sessizliği içinde sınayabilir. Bu nedenle sessizliği dinlemek, onun yerine hemen sözcük koymak değildir. Onu bozmadan, acele etmeden ve taşıdığı şeyi açığa çıkmaya zorlamadan yanında kalabilmektir. Bazı sessizlikler söylenemeyenin yükünü taşır. Bazılarıysa o yükün dağılmadan tutulabileceği bir alan açar. Sessizliği kapsamak, onu ortadan kaldırmak değil; içinde saklı olanın kendi zamanında bir biçim bulmasına yer verebilmektir.

Evin bize yabancılaşması: Tekinsiz olan Bizi en çok ürperten şey her zaman tamamen yabancı olan mıdır? Freud, 1919 tarihli The Uncanny / Das Unheimliche metninde tekinsiz olanı yalnızca korkutucu, karanlık ya da tehdit edici bir şey olarak ele almaz. Ona göre tekinsiz duygu çoğu zaman yabancı olandan değil, bir zamanlar tanıdık olanın başka bir biçimde geri dönmesinden doğar. Bu yüzden tekinsiz olan, dışarıdan gelen büsbütün yabancı bir tehdit gibi düşünülmemelidir. Daha çok, içeride zaten yer etmiş ama ruhsal olarak uzaklaştırılmış bir şeyin yeniden belirmesi gibidir. Freud’un özellikle durduğu noktalardan biri de Almancadaki heimlich kelimesidir. Heimlich eve ait, tanıdık, güvenli ve yakın olanı çağrıştırırken, aynı zamanda saklı, gizli ve gözden uzak tutulan anlamlarını da taşır. Böylece tanıdık olan ile saklı olan birbirine yaklaşır. Eve ait olan, bir anda yabancı ve huzursuz edici bir hâl alabilir. Bir sokak bu yüzden yalnızca boş olduğu için tekinsiz değildir. Bir gölge yalnızca karanlık olduğu için huzursuz etmez. Bir geçit yalnızca bilinmeyene açıldığı için ürpertici değildir. Bazen bizi sarsan şey, görüntünün kendisi değil, o görüntünün içimizde uyandırdığı eski duygudur. Giorgio de Chirico’nun ıssız sokakları, uzayan gölgeleri ve karanlık geçitleri de tekinsizlik duygusunu görsel olarak düşünmeye elverişli bir alan açar. Görünen sahne oldukça sadedir, fakat o sadeliğin içinde açıklanması zor bir huzursuzluk dolaşır. Sanki dışarıdaki mekân, içeride saklı kalmış bir şeye sessizce temas eder. Belki de tekinsiz olan, hiç bilmediğimiz bir şey değildir. Tanıdığımız hâlde tanımak istemediğimiz şeydir. Freud, S. (1919). Tekinsiz.

Bazı çocuklar evin sesini, kendi seslerinden önce duymayı öğrenir. Bebeklikte korku, öfke, açlık ve çaresizlik tek başına taşınabilecek kadar düzenli değildir. Çocuğun bu yaşantıların içinde dağılmadan kalabilmesi, bir bakımveren tarafından karşılanmasına ve zamanla anlam kazanmasına bağlıdır. Bakımveren kendi kaygısı, çökkünlüğü ya da duygusal erişilemezliği içinde çocuğa yeterince yer açamadığında ilişkinin yönü tersine dönebilir. Taşınması gereken çocuk, ortamı taşımaya başlar. Yüzlerdeki küçük değişimleri, ses tonundaki gerilimi ve uzayan sessizlikleri izler; kendi ihtiyacını duyurmadan önce karşısındakinin neye ihtiyacı olduğunu anlamaya çalışır. Ferenczi’nin bilge bebek imgesi tam da bu erken uyumu anlatır. Travma ve yoğun güvensizlik karşısında çocuk, yaşından önce akıllı, dikkatli ve uyumlu görünebilir. Bu bilgelik her zaman gelişimin doğal bir sonucu değildir; bazen ilişkiyi ve kendisini koruyabilmek için vaktinden önce kurulmuş bir hayatta kalma düzenidir. Bu nedenle dışarıdan güç gibi görünen şey, bazen çocukluktan beri sürdürülen görünmez bir nöbettir. Elbette her sessiz, uyumlu ya da sorumluluk sahibi çocuk travmatize değildir. Asıl soru, çocuğun ne kadar güçlü göründüğü değil, onun korkusuna, ihtiyacına ve çocukluğuna ne kadar yer kalabildiğidir. İyileşme, yıllarca herkesi taşımış olan kişinin, bir başkasının yanında kendisinin de taşınabileceğini deneyimlemesiyle başlayabilir.